Tweede Wereldoorlog

Uit Wikikids
Ga naar: navigatie, zoeken
Tweede Wereldoorlog
Datum 1 september 1939 -
2 september 1945
Locatie Europa, Stille Oceaan, Zuidoost Azië, Midden Oosten, Middellandse Zeegebied en Afrika
Strijdende partijen
Geallieerden: Asmogendheden:
Verenigd Koninkrijk
Verenigde Staten
Sovjet-Unie
China
Frankrijk
En andere
Duitsland
Italië
Japan
En andere
Leiders
Geallieerden: Asmogendheden:
Winston Churchill
Franklin D. Roosevelt
Josef Stalin
Adolf Hitler
Hirohito
Benito Mussolini
Verliezen
50.000.000 10.000.000
Portaal Portaal.png Tweede Wereldoorlog

De Tweede Wereldoorlog was een oorlog tussen 1939 en 1945. Het was een oorlog tussen de asmogendheden en de geallieerden. Bij de geallieerden zaten de landen Groot-Brittanië, Frankrijk, Canada, Rusland en de Verenigde Staten. Bij de Asmogendheden zaten Duitsland, Italië en Japan. Uiteindelijk wonnen de geallieerden. De Tweede Wereldoorlog was niet alleen een oorlog in Europa, maar ook was er oorlog in Azië, Afrika, Stille Oceaan en de Atlantische Oceaan.

Oorlog in Europa

Om te weten hoe de Tweede Wereldoorlog is begonnen, moeten we terug gaan naar de Eerste Wereldoorlog (1914-1918). In de Eerste Wereldoorlog vielen de Duitsers landen in Europa aan, zoals Frankrijk en Rusland. In het Duitse leger van die tijd zat onder meer Adolf Hitler. Uiteindelijk verloor Duitsland de oorlog. Duitsland moest bij de vrede in 1919 grote delen van zijn grondgebied afstaan, en een enorme oorlogsschatting betalen, wat het land aan de rand van de afgrond bracht. En het mocht ook nog maar een klein leger hebben.

Rond 1930 werd Duitsland ook nog eens getroffen door de wereldwijde economische crisis. Er was massale werkloosheid. Adolf Hitler zag kans daar politiek munt uit te slaan en deed in 1932 mee aan de verkiezingen met een eigen partij, de NSDAP. Hij beloofde werk en welvaart. En dat Duitsland weer groot en machtig zou worden.

Hij won de verkiezingen en werd in 1933 rijkskanselier (premier). Toen de president een jaar later overleed, nam hij ook diens functie over en noemde zich leider van het Duitse volk. In het Duits was dat "Führer" (spreek uit fu-rur). Hij liet fabrieken bouwen en autowegen (Hitler was zelf een fanatiek autoliefhebber) aanleggen. Dat zorgde voor veel werk zodat de werkloosheid verdween. En hij bouwde aan een sterk leger. Want hij was vast van plan de schande van het verlies van de Wereldoorlog uit te wissen.

Oostfront (Tweede Wereldoorlog)

Polen · Balkan · Barbarossa · Minsk · Charkov (1) · Finland · Leningrad · Moskou · Rzjev · Charkov (2) · Stalingrad · Charkov (3) · Koersk · Winteroorlog · Bagration · Warschau · Laplandoorlog · Wisła-Oderoffensief · Oost-Pruisenoffensief · Neder-Silezische offensief · Operatie Sonnenwende · Berlijn · Praag

Het begin

In 1938 werd Oostenrijk door Duitsland geannexeerd en in 1939 bezette het het westelijk deel van Tsjecho-Slowakije. Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk (de overwinnaars van de Eerste Wereldoorlog dus) zagen dit door de vingers. Maar toen Duitsland op 1 september 1939 Polen binnenviel om het grondgebied, dat het door het vredesverdrag in 1919 was kwijtgeraakt, te heroveren, werden ze boos en ze verklaarden op 3 september 1939 Duitsland de oorlog. Dat was het begin van de Tweede Wereldoorlog.

Hitler had een verdrag met Stalin gesloten, de leider van de Sovjet Unie (Rusland). Beide landen spraken af dat ze elkaar niet zouden aanvallen. Een week na de ondertekening viel Duitsland Polen aan. De Sovjet-Unie viel Polen vanaf de oostkant aan.

Westfront (Tweede Wereldoorlog)

Nederland - België - Frankrijk - Duinkerke - Engeland - Dieppe · Normandië · Cobra · Parijs · Dragoon · Market Garden · Hürtgenwald · Overloon · Aken · Schelde · Siegfriedlinie · Elzas · Ardennen · Colmar Pocket · Plunder · Operatie Lumberjack

Het bleek dat de twee landen in het diepste geheim ook hadden afgesproken elk een deel van Polen te bezetten. Polen zat ingesloten en gaf zich na een maand dapper tegenstand te hebben geboden, over. De Sovjet-Unie wilde echter nog meer. Dit leidde tot de Winteroorlog.


Noorwegen en Denemarken

Noorwegen was een belangrijk land voor Duitsland vanwege de strategische ligging. Daarom maakten de Duitsers allemaal plannen om Noorwegen te veroveren. Op 9 april 1940 viel Duitsland echter plotseling Denemarken en Noorwegen binnen. Denemarken gaf zich al na één dag over. Noorwegen vocht dapper met zijn bondgenoten door, maar moest ook capituleren op 10 juni 1940.

Nederland, België en Frankrijk

Oorlog in Europa. De landen met een blauwe kleur werden bezet door Duitsland en zijn bondgenoten. De rode kleur laat zien waar de geallieerden weer controle kregen. De Sovjet-Unie heeft een groene kleur. Zij sluiten zich in 1941 aan bij de geallieerden.

Nu Frankrijk Duitsland de oorlog had verklaard, was het zaak dit land te verslaan. Adolf Hitler had een plan opgesteld, waarbij de aanval, anders dan in de Eerste Wereldoorlog, niet alleen via België liep, maar ook door Nederland. Op de dag dat de oorlog in Nederland begon (10 mei 1940) vielen al de eerste slachtoffers. Dit waren geen mensen, maar dieren. Dichtbij de plaats waar gevochten werd, op de Grebbeberg, lag Ouwehands Dierenpark. Voordat de (wilde) dieren zouden uitbreken werden ze allemaal door de directeur zelf doodgeschoten. Op een ijsbeermoeder na met twee jonge ijsbeertjes. Dat kon de directeur niet over zijn hart verkrijgen. Ze overleefden gelukkig het oorlogsgeweld.

De meeste wapens die Nederland had, waren erg verouderd, terwijl de Duitsers behalve over een grote overmacht, over het modernste materiaal beschikten. Als laatste verdedigingslinie had Nederland de Nieuwe Hollandse Waterlinie, die van Amsterdam naar Noord-Brabant liep, maar die is uiteindelijk niet gebruikt.

Het Bombardement van Rotterdam, na vijf dagen strijd, dwong Nederland ten slotte op de knieën. De Duitsers dreigden ook Utrecht en andere Nederlandse steden te bombarderen. 15 mei 1940 tekende de Nederlandse opperbevelhebber, generaal Henri Winkelman, de Nederlandse overgave. Door steun van Frankrijk bleef Zeeland nog vier dagen langer uit Duitse handen.

De Koninklijke familie vluchtte snel naar Engeland. Ze kwamen pas in 1945 terug toen de oorlog was afgelopen en alle gevaar was geweken. De Nederlanders, die vijf jaar lang hadden gezucht onder de Duitse terreur en honger hadden geleden, stonden met ingevallen wangen langs de weg met vlaggetjes te zwaaien toen de koningin terugkeerde in Nederland. Ze zag er gelukkig heel wat beter uit dan al die magere landgenoten, die ze al die jaren zo vreselijk had gemist. "Leve de koningin!" en "Oranje boven!" riepen die. De koningin was zichtbaar ontroerd. Een dikke traan biggelde over haar wang. “Mijn volk!" mompelde ze.

België hield het iets langer vol dan Nederland en capituleerde na 18 dagen (de zogeheten Achttiendaagse veldtocht) op 28 mei 1940 en Frankrijk ten slotte op 25 juni 1940. Hitler had voor de Franse capitulatie speciaal de historische treinwagen laten overkomen, waarin in 1918 (na de door Duitsland verloren Eerste Wereldoorlog dus) Duitsland de overgave had getekend. Nu moesten de Fransen in dezelfde treinwagon dezelfde vernedering ondergaan.

Hierna zou Engeland aan de beurt komen. Om de invasie daarvan voor te bereiden, zou eerst het luchtruim moeten worden veroverd. Maar de Duitse "Luftwaffe" (luchtmacht) leed in de Slag om Engeland (zomer/herfst 1940) een onverwachte nederlaag tegen de Britse RAF (Royal Airforce). De invasie werd afgeblazen en op de lange baan geschoven.

De Balkan

Ook de Balkan werd aangevallen door de Duitsers en hun bondgenoten de Italianen. In 1939 werd Albanië bezet door de Italianen. Op 28 oktober 1940 werd Griekenland bezet door de Duitsers. In april 1941 werd Joegoslavië veroverd, dat daarna uiteenviel. Kroatië en Montenegro werden onafhankelijke staten en Servië kreeg een Duitse militaire bezetting.

Sovjet-Unie

De Duitsers probeerden ook de Sovjet-Unie te veroveren. Het plan dat ze daarvoor hadden uitgedacht heette Operatie Barbarossa. Op 22 juni 1941 vielen ze dit enorme land binnen. Ze veroverden grote gebieden, maar de belangrijkste steden, Leningrad (het huidige Sint-Petersburg) en Moskou bleven buiten bereik. Ten slotte werd een grote Duitse legermacht midden in de strenge Russische winter in januari 1943 bij de stad Stalingrad in Zuidoost-Rusland ingesloten en moest zich overgeven. Dat werd het begin van het einde voor de Duitsers. Langzaam maar zeker werden ze teruggedrongen tot ze ruim twee jaar later, in mei 1945, moesten capituleren in hun eigen hoofdstad, Berlijn.

Noord-Afrika

Ook in Noord-Afrika, in Egypte, Tunesië en Libië werd gevochten en leverden de Duitsers en de Italianen slag met de Britten. Groot-Brittannië stond toen onder leiding van generaal Bernard Montgomery. Na aanvankelijke successen, die vooral te danken waren aan de zeer bekwame Duitse generaal Erwin Rommel, moesten de Duitse en Italiaanse troepen in mei 1943 capituleren, nadat de Amerikanen de Britten te hulp waren geschoten.

De strijd in de Stille Oceaan

Want de Amerikanen waren zich inmiddels ook met de strijd gaan bemoeien. Dat kwam door de Japanse aanval op de Amerikaanse basis Pearl Harbor op Hawaï in de Stille Oceaan. Het boterde al een tijd niet tussen Amerika en Japan. De Amerikanen bezaten in Zuidoost-Azië de Filipijnen als kolonie en hadden er ook nog allerlei andere belangen. Japan wilde daarentegen over heel Zuidoost-Azië heersen en als het even kon over de hele Stille Oceaan. Maar na de aanval op Pearl Harbor was driekwart van de Amerikaanse vloot uitgeschakeld en had Japan voorlopig vrij spel. Het bezette grote delen van Zuidoost-Azië (waaronder de Filipijnen en Nederlands-Indië). Na verloop van tijd werden ze echter stukje bij beetje teruggedrongen en uiteindelijk, in augustus 1945, dwongen twee Amerikaanse atoombommen op Japan de Japanners tot capitulatie (overgave). De twee gebombardeerde steden Hiroshima en Nagasaki werden volledig verwoest en er vielen honderdduizenden doden.

Bombardementen

Duitsland viel in 1940 Engeland aan. Het lukte de Duitsers niet om Engeland te bezetten, maar de Duitsers gingen elke dag door met het bombarderen van Engelse steden. Ook de geallieerden bombardeerden Duitse steden. Deze bombardementen leken lang niet zo nauwkeurig. De bommenwerpers, die eerst als superwapens werden beschouwd, waren in de eerste jaren van de oorlog niet in staat om doeltreffend te bombarderen, ongeveer maar 30% van de bommen viel om bebouwd gebied. Ondanks de vele bommen die afzwaaiers waren, kwamen heel veel mensen om het leven. Door de Duitsers werden er grote bombardementen uitgevoerd op de Europese steden Warschau, Rotterdam en Londen. De geallieerden hebben ook veel steden gebombardeerd, onder andere Dresden (25.000 doden), Hamburg (40.000 doden) en Tokyo (100.000 doden). De Amerikanen hebben in 1945 twee atoombommen afgeworpen op de Japanse steden Hiroshima en Nagasaki, waardoor de Japanse keizer zich overgaf.

De V1 was een onbemand vliegtuig die door de Duitsers was ontworpen. Het vliegtuig bevatte wel meer dan 800 kilo springstof. Er werden er wel meer dan 10.000 afgevuurd richting Londen. De Engelsen waren doodsbang voor dit nieuwe wapen. De Engelse luchtmacht wist het vliegtuig wel steeds vaker in de lucht onschadelijk te maken. De Duitsers kwamen hierna met een nieuw, sneller wapen, de V2. Deze raket bevat wel 2000 kilo springstof! Dit wapen werd afgevuurd richting Londen en Parijs.

Nederland in oorlogstijd

Het verloop van de strijd in mei 1940.

Maar wat gebeurde er nu in Nederland toen het Nederlandse leger in mei 1940 was verslagen? De Duitsers gingen in ons land veel verbieden. Boeken van Joodse schrijvers (de Duitsers waren wreed tegen Joden) mochten niet meer gelezen of verkocht worden. Het was verboden om Britse of Amerikaanse berichten te lezen of te beluisteren. De kranten mochten alleen nog aardige dingen schrijven over de Duitsers en Adolf Hitler. Dat hij zo'n grote kindervriend was en veel van dieren hield.

De Jodenvervolging

Een Jodenster

Maar van de Joden hield hij helemaal niet. Volgens Hitler waren de Joden de schuld van de crisis die in de Jaren 30 voor zoveel ellende en werkloosheid had gezorgd. Weldra verschenen er op winkeldeuren en op de deuren van scholen, zwembaden en bij parken bordjes "Verboden voor Joden". Ze mochten ook niet meer telefoneren en niet meer met de tram. Joden moesten zelfs een Jodenster op. Zo kon iedereen zien dat ze Joods waren. Dit was nog maar het begin.

Later heeft Hitler nog meer gedaan: de Joden moesten weg uit Nederland (en elders in Europa waar Duitsland het voor het zeggen had). Ze moesten eerst met de trein naar Kamp Westerbork in Drenthe. Van daaruit gingen ze gelijk of na een paar dagen naar vernietigings- of concentratiekampen als Bergen-Belsen en Auschwitz. Daar werden ze, als ze al niet omkwamen door de barre omstandigheden in de kampen of werden doodgeknuppeld, vergast. Hun eigendommen thuis waren natuurlijk allang verbeurd verklaard, dat wil zeggen afgepakt.

Een van de bekendste slachtoffers was het Joodse meisje Anne Frank. Ze woonde tijdens de Tweede Wereldoorlog in Amsterdam. Nadat de Duitsers Nederland hadden bezet, moest ze met haar ouders en zus "onderduiken" (zich verborgen houden) in een woning aan de Prinsengracht, het Achterhuis noemde ze dat. In haar dagboek (Het Achterhuis), dat later werd teruggevonden omdat haar vader het had bewaard, schreef ze hoe het leven was in de Tweede Wereldoorlog. Uiteindelijk werd ze met haar familie verraden en werd ze ook afgevoerd naar een concentratiekamp. Daar overleed ze begin maart 1945, ongeveer tegelijk met haar oudere zus Margot.

Willem Wever heeft een filmpje gemaakt over de Joodse kinderen in de oorlog hoe ze worden bevrijd en hoe ze daar behandeld worden. Je ziet het in dit filmpje: Willem Wever.

Februaristaking

In het begin waren de Duitsers nog vriendelijk en beleefd tegen de Nederlanders. Ze stalen niet uit winkels. Ze gedroegen zich een beetje alsof ze op vakantie waren. Maar dat veranderde al gauw. Zo werden de namen van straten die genoemd waren naar leden van het Koninklijk Huis, naar linkse politici of naar Joden veranderd. Zo kwam er langzamerhand verzet onder de bevolking. En in februari 1941 was er twee dagen lang een grote staking om een signaal af te geven, de Februaristaking. Twee dagen lang lag het vervoer stil. Trams en treinen reden niet. Iedereen die meedeed aan de staking werd echter opgepakt.

Verzet

In de Tweede Wereldoorlog was er veel verzet. Omdat de kranten partijdig waren en het luisteren naar de Engelse zenders verboden was (later moesten de radio's zelfs worden ingeleverd) maakten veel mensen hun eigen krant. Ondergrondse kranten heetten die. Een paar bleven de hele oorlog lang, zoals het Parool, en andere waren er maar eventjes.

Sommige mensen schreven letters op de muren. Zoals "OZO" Oranje Zal Overwinnen, de "V" van Victorie of de "W" van Wilhelmina. Mensen veranderden de nieuwe Duitse straatnamen weer. Zo werd Berlijnstraat Moffenstraat. Een mof was een scheldnaam voor de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog. Die gebruikten de Nederlanders dan ook vaak. Ook droegen Oranjegezinde Nederlanders dubbeltjes waar een haakje achter zat gemonteerd als knopen. Op het dubbeltje stond namelijk het hoofd van Koningin Wilhelmina.

In de oorlog moest iedereen persoonsbewijzen hebben. Vaak werden die door mensen uit het verzet nagemaakt. Die waren dan voor onderduikers of voor zichzelf. Ook werden er vergunningen voor bijvoorbeeld het hebben van een fiets of papieren dat je bij de Duitse politie hoorde allemaal nagemaakt. Heel erg handig voor een overval. Veel mensen uit het verzet hielpen onderduikers aan eten, maar in de oorlog werd het voedsel verdeeld met voedselbonnen. Het was een hele klus om voedselbonnen na te maken. Stelen ging dan een stuk sneller. Het was erg gevaarlijk zo’n overval waar je goed op voorbereid moest zijn en je moet wapens hebben, maar die waren nergens meer in Nederland te vinden. Na de Duitse inval was het verboden om wapens in huis te hebben. Maar in Engeland waren nog wel wapens. Met een speciaal soort apparaat die verbinding maakte met Engeland werd er morsetaal overgebracht. Morsetaal bestaat uit piepjes. Die piepjes werden weer vertaalt naar gewone taal en als alles goed ging werden er vanuit Engeland echt wapens gebracht. Radio Oranje gaf met geheime codes door waar en wanneer die droppingen plaats vonden. Het moest op een afgelegen plek gebeuren waar niemand was. Het gebeurde ’s nachts als het donker was. Dan werd er een teken gegeven met lampen aan de piloot. Dan liet hij zijn lading zakken. Het kwam met parachutes naar beneden. Vaak lukte zo’n dropping, maar soms hadden de Duitsers het in de gaten en schoten ze iedereen dood. Dat kwam vaak doordat ze waren verraden. Maar als zo’n dropping lukte hadden de mensen uit het verzet echt wapens en dan kon de overval beginnen. In Haarlem zat een kantoor die voedselbonnen verdeelde. Het werd vaak overvallen door speciale knokploegen van het verzet. Soms besloot het verzet iemand dood te schieten als er mensenlevens op het spel stonden als er bijvoorbeeld een onderduiker gezien was.

Als je betrapt werd voor al deze dingen, kwam je al snel in de gevangenis van Scheveningen. In die tijd heette het “het Oranjehotel.”Zo werden er 20.000 mensen opgepakt voor hun verzet. Veel mensen werden door hun verzet doodgeschoten. Andere zaten maanden vast. Niemand van het verzet heeft beseft hoe gevaarlijk het was wat ze deden.

Het zou nog tot 5 mei 1945 duren voordat heel Nederland bevrijd was van de Duitsers. Zuid-Nederland was al in 1944 bevrijd, maar door de geallieerde nederlaag in de Slag om Arnhem volgden het noorden en westen van het land pas acht maanden later. Het westen moest eerst nog door een barre Hongerwinter heen.

Het einde van de oorlog

De geallieerden hebben in 1942 geprobeerd om aan land te komen in Frankrijk tijdens Operatie Jubilee. Deze actie mislukte volledig. Op 6 juni 1944 vielen de geallieerden, na heel veel voorbereiding, de Duitsers aan op de stranden van Normandië in Frankrijk. "D-Day" (spreek uit: díédee) wordt die dag genoemd. Dat is Engels voor Decision Day, de dag van de beslissing. Het was de eerste dag van Operatie Overlord, het begin van de bevrijding van West-Europa. Eerst wilde Eisenhower, de bevelhebber van de geallieerden, de invasie op 5 juni houden, maar toen woedde er voor de kust een hevige storm. Eerst landden 's nachts parachutisten om een gat in de Duitse linies te maken. En daarna landden er infanteristen op het strand. Je hebt ook verschillende spellen en films over D-Day.

De parachutisten (paratroepers) moesten in het donker uit een vliegtuig springen om tegen de vijand te vechten. Dit gaf grote problemen. Ze moesten elkaar eerst allemaal zoeken, maar dat ging niet zo snel. Tegen de tijd dat ze elkaar gevonden hadden was een groot deel al gesneuveld. Maar na verloop van tijd braken ze door de Duitse linies heen en drongen steeds verder op. Toch duurde het nog een jaar, voordat heel Europa was bevrijd. Op 8 mei 1945 tekent veldmaarschalk Wilhelm Keitel de overgave van Duitsland. Daar zijn officieren van de geallieerden bij. Hitlers droom van een duizendjarig rijk ging in rook op en hij pleegde vlak voor de bevrijding zelfmoord in zijn ondergrondse bunker in Berlijn. En in het verre oosten capituleerden de Japanners nog later, pas in augustus 1945.

Heel Nederland vierde feest en het leek dat niks de vreugde meer kon verstoren, maar toch gebeurde er nog iets verschrikkelijks. Op de Dam in Amsterdam waren er nog Duitse soldaten die zich nog niet hadden overgegeven. Op 7 mei (2 dagen na de bevrijding) werd er vanuit een huis in de wilde weg geschoten. Iedereen zocht dekking voor de kogels. Ze schuilden achter lantaarnpalen en een orgeltje dat stond te spelen. Toch vielen er 19 doden en raakten 117 mensen gewond voordat de daders werden gepakt. De slachtoffers die hierbij vielen waren de laatste slachtoffers die de Duitsers maakten in ons land. Het was afgelopen voor de Wehrmacht en na 5 jaar oorlog voeren sjokten Duitse soldaten over de afsluitdijk terug naar Duitsland.

Doden

Er zijn in deze oorlog tussen de 50 en 70 miljoen mensen gestorven. Dat zijn er verschrikkelijk veel. Er zijn ongeveer 22.000.000 militairen gestorven in de strijd, maar er zijn meer onschuldige burgers gestorven. Ongeveer 40 miljoen, waarvan 6 miljoen joden die zijn vervolgd en vermoord. Aan het oostfront zijn er heel veel mensen gestorven. De Sovjet-Unie verloor ongeveer 25 miljoen mensen, waarvan ongeveer 12 miljoen onschuldige burgers.

Na de oorlog

Na de oorlog werd Duitsland in vier stukken verdeeld. De Sovjet-Unie, de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk kregen een stuk van Duitsland. Ook de hoofdstad Berlijn werd onder de 4 overwinnaars verdeeld. Later ontstonden twee delen, West-Duitsland en Oost-Duitsland. Ook de wederopbouw begon. Wel bleef er jarenlang spanning rond de twee grootmachten, tussen de Sovjet-Unie (DDR) en de overige geallieerden (BRD). Dit heet de zogenaamde Koude Oorlog. In Nederland wilden de Nederlanders de oorlog zo snel mogelijk vergeten. Het land en de economie moesten weer opgebouwd worden. De wederopbouw van ons land heeft in totaal 15 jaar geduurd. Na een heftige oorlog van vier jaar aan de andere kant van de wereld werd Nederlands-Indië onafhankelijk van ons land. Later werden de NAVO en de Europese Unie opgericht. Duitsland werd in 1990 weer één land, de huidige Bondsrepubliek Duitsland.

Externe links

Videolinks

Informatie links

Spelletje

Afkomstig van Wikikids , de interactieve Nederlandstalige Internet-encyclopedie voor en door kinderen. "http://wikikids.nl/index.php?title=Tweede_Wereldoorlog&oldid=354930"
Persoonlijke instellingen
MEDIAWIKI Wikiation_message_sidebar_navigation
In andere talen