Democratie: verschil tussen versies

Uit Wikikids
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
(Als je nog geen 18 bent, mag je nog niet stemmen. Dan kan het zijn...)
(47 tussenliggende versies door 22 gebruikers niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
  +
[[Bestand:Election MG 3455.JPG|miniatuur|Een vrouw brengt haar stem uit tijdens de Franse presidentsverkiezingen in 2007.]]
{{verbeteren}}
 
  +
'''Democratie''' is een manier waarop je een land kunt besturen. In een democratie heeft het volk het voor het zeggen. Het woord democratie betekent ook letterlijk: heerschappij van het volk. Het is afgeleid van de Griekse woorden ''demos'' (volk) en ''kratos'' (heerschappij).
   
  +
Democratie bestaat hoofdzakelijk in twee vormen:
'''Wat is democratie?'''
 
  +
*Directe democratie (de oudste vorm): het volk kan rechtstreeks meedoen aan het nemen van belangrijke beslissingen.
== Schuinschrift ==
 
  +
*Representatieve democratie: het volk kiest mensen die verstand van [[politiek]] hebben om hen te vertegenwoordigen.
Democratie begon al heel lang geleden. De oudste bekendste was die van Clisthenes in Athene in de Griekse oudheid. Het leek nog totaal niet op hoe wij democratie kennen, maar het was een begin. Zo mochten vrouwen, slaven, armen en metoiken, dat zijn vreemdelingen en medebewoners, niet mee beslissen. Vrouwen speelde in die tijd al wel een rol, ze mochten de rituelen uitvoeren.
 
   
  +
Het tegenovergestelde van democratie is [[dictatuur]].
In Nederland waren de eerste tekenen van Democratie voor het eerst zichtbaar bij het Charter van Kortenberg in 1312.
 
   
  +
== Geschiedenis ==
Om een Democratisch Proces te kunnen hebben moeten er drie dingen aanwezig zijn. Dit staat er op Wikipedia: http://nl.wikipedia.org/wiki/Democratie
 
 
Democratie begon al heel lang geleden. De oudst bekende vorm is de [[Athene|Atheense]] democratie van Clisthenes in de [[Oude Griekenland|Griekse oudheid]] (tussen de 6e en 4e eeuw v.Chr.). Het leek nog totaal niet op hoe wij democratie kennen, maar het was een begin. Alle vrije volwassen mannelijke burgers mochten meebeslissen in de politiek, maar vrouwen, slaven, armen en [[metoiken]] (dat zijn vreemdelingen en medebewoners) niet.
   
  +
Tijdens de [[Verlichting]] in de 17e en 18e eeuw kwamen steeds meer filosofen tot de conclusie dat er meer mensen, misschien wel iedereen, invloed zou moeten hebben op hoe een land wordt bestuurd. De adel (de koningen voorop), de geestelijken en de rijken dachten te veel aan hun eigen belangen en niet aan het volk, en dat was oneerlijk. De Verlichtingsdenkers haalden inspiratie uit de Atheense democratie en pasten die toe op hun eigen tijd. In plaats van volksvergaderingen stelden zij [[parlement]]en voor, waarin vertegenwoordigers van het volk hun belangen zouden behartigen.
-Initiatiefrecht: Elke deelnemer moet vrij zijn om een initiatief te kunnen nemen en een wetvoorstel of wetwijziging in te dienen
 
-Recht op spreken: Elke deelnemer moet in gelijke mate de kans hebben de andere deelnemers te informeren en met heb van gedachte wisselen over het voorstel dat op tafel ligt.
 
-Stemrecht:Elke deelnemer moet de gelegenheid hebben een stem over het voorstel te kunnen uitbrengen. Een overeengekomen meerderheid van de stemmen bepaalt of het voorstel wel of niet word aangenomen.
 
   
  +
De [[Patriotten]] in Nederland waren de eerste democratische beweging ter wereld. Zij eisten vanaf ongeveer 1780 inspraak in de benoeming van de stadsbesturen en in sommige steden lukte dat. De [[Huis Oranje-Nassau|Oranje]] [[stadhouder]] [[Willem V van Oranje-Nassau|Willem V]] en veel edelen en rijken verzetten zich ertegen, omdat zij de macht voor zichzelf en hun vriendjes wilden houden. In 1787 schoot een Pruisisch leger Willem V te hulp en sloeg de democratische opstand van de Patriotten neer. Later, tijdens de [[Franse Revolutie]], werd weer een tijdje een vorm van democratie ingevoerd, waarbij alle volwassen mannen stemrecht hadden. [[Napoleon I van Frankrijk|Napoleon]] draaide dat echter weer terug.
=='''Soorten democratie'''==
 
[[Directe democratie:]]Directe democratie is de allereerste vorm van democratie. Iedereen die aan een bepaalde wet moet gehoorzamen kan meebeslissen. Om verschillende redenen, die vooral praktisch zijn, is dit systeem tegenwoordig niet meer haalbaar.
 
Representatieve democratie:
 
Representatieve democratie word ook wel parlementaire democratie genoemd. De representatieve democratie ontstond als oplossing tijdens het groeien van het aantal mensen binnen een democratie. Het was niet mogelijk dat iedereen direct over elk onderwerp mee besliste.
 
In een representatieve democratie mag het volk ook mee beslissen over verschillende dingen.
 
   
  +
In de 19e eeuw waren er verschillende nieuwe democratische bewegingen en opstanden, vooral in 1830 en 1848. Onder deze druk werd het kiesrecht in veel Europese landen verder uitgebreid. In de 20e eeuw, vooral na de [[Eerste Wereldoorlog]], werd in bijna alle landen algemeen kiesrecht ingevoerd voor zowel mannen als vrouwen.
==[[Democratie en verkiezingen:]]==
 
Bij verkiezingen moet iedereen moeten kunnen kiezen. Daarom moet hij aan een paar eisen voldoen:
 
   
 
==Democratie in Nederland==
-Iedereen moet kunnen stemmen. Als er iets gebeurd waardoor grote delen van de bevolking er niet bij kan zijn, dan geeft het een uitslag dat niet helemaal klopt.
 
 
Nederland is een democratie. Maar het is natuurlijk niet mogelijk om de mening van al die 17 miljoen Nederlanders te vragen, iedere keer als er een regel of een [[wet]] wordt opgesteld. Daarom gaan elke 4 jaar de Nederlanders die op de dag van de verkiezingen 18 jaar of ouder zijn naar de stembus voor de [[Tweede Kamer]]verkiezingen. Die verkiezingen zijn gebaseerd op het principe van 'de meeste stemmen gelden'. De kiezers geven daarmee als het ware toestemming om vier jaar lang anderen namens hen besluiten te laten nemen. Die anderen zijn dus de leden van de Tweede Kamer, die namens hun [[partij]] deel uitmaken van het parlement.
-Er moeten verschillende politieke partijen zijn waaruit de bevolking kan kiezen.
 
-De verkiezingen moeten geheim zijn, door de keuze van elke kiezer geheim te houden hoeft hij/zij geen rekeningen te houden met de maatregelen van de winnaar van de verkiezingen.
 
-Alle partijen moeten allemaal toegang tot de media hebben gehad. Want als alleen de regerende partij dat kan, dan ontstaat er een onevenwichtige situatie.
 
   
  +
Al zijn de afzonderlijke leden lid van een bepaalde partij, zij mogen wél [[onafhankelijk]] hun stem uit brengen. Dat heet 'zonder last'. En ook als (een) kamerlid/kamerleden tussentijds het lidmaatschap van een politieke partij opzegt/opzeggen mag/mogen diegene(n) kamerlid blijven. Er wordt dan gesproken van 'Groep...', bijvoorbeeld 'Groep Omtzigt'.
=='''Hoe zit het in Nederland?'''==
 
Nederland is een democratie, dat betekent letterlijk 'het volk regeert'. Maar het is natuurlijk niet mogelijk om de mening van al die 16 miljoen Nederlanders te vragen voordat er een regel of een wet wordt opgesteld. Daarom gaan elke 4 jaar de Nederlanders die ouder zijn dan 18 jaar naar de stembus voor de Tweede Kamerverkiezingen. Die verkiezingen zijn gebaseerd op het principe van 'de meeste stemmen gelden'.
 
   
Omdat het in Nederland nooit voorkomt dat een partij de absolute meerderheid krijgt, moet de grootste partij op zoek naar andere partijen die willen meedoen in de regering. En als die regering er eenmaal is, gaat ze wetten en regels opstellen. En daarbij wordt ze weer gecontroleerd door de Tweede Kamer.
+
Omdat het in Nederland nooit voorkomt dat een partij de absolute meerderheid krijgt, moet de grootste partij op zoek naar andere partijen die willen meedoen in een [[coalitie]]: dat moet dan de [[regering]] worden. De andere partijen die daaraan niet meedoen vormen dan de [[Oppositie (politiek)|oppositie]]. De kiezers hebben daar dus geen rechtstreekse invloed op. En als die regering er eenmaal is, gaat ze wetten en regels opstellen. En daarbij wordt ze weer gecontroleerd door de Tweede Kamer.
   
Door de manier waarop in Nederland de Tweede Kamer en dus ook de regering wordt gekozen, is de politiek een afspiegeling van wat voor meningen er in Nederland allemaal zijn. De 150 leden van de Tweede Kamer vormen samen dus eigenlijk een soort Nederland in het klein. Dat systeem heet evenredige vertegenwoordiging.
+
Door de manier waarop in Nederland de Tweede Kamer wordt gekozen, is het parlement een afspiegeling van wat voor meningen er in Nederland allemaal zijn. De 150 leden van de Tweede Kamer vormen samen dus eigenlijk een soort Nederland in het klein. Dat systeem heet evenredige vertegenwoordiging.
   
Als je nog geen 18 bent, staat de politiek natuurlijk nog ver van je af. Maar dat wil niet zeggen dat jij zelf geen invloed kunt uitoefenen op hoe dingen geregeld zijn. Zo kun je op school lid worden van de leerlingenraad. Of je kunt je aansluiten bij een actiegroep of bij de jongerenafdeling van een politieke partij.
+
Als je nog geen 18 bent, mag je nog niet stemmen. Dan kan het zijn dat de politiek nog ver van je af staat. Maar dat wil niet zeggen dat jij zelf geen invloed kunt uitoefenen op hoe dingen geregeld zijn. Zo kun je op school lid worden van de leerlingenraad. Of je kunt je aansluiten bij een actiegroep of bij de jongerenafdeling van een politieke partij.
   
  +
Kijk ook naar de uitleg op de [https://npokennis.nl/story/331/wat-is-een-democratie?at_medium=email&at_emailtype=retention&at_campaign=nieuwsbrief-14-januari-2023 NPO].
[[Categorie:Maatschappij]]
 
  +
[[Categorie:Mens en Maatschappij]]
 
  +
{{Navigatie bestuursvormen}}
[[Categorie:Politiek]]
 
  +
 
[[Categorie:Staatsvorm]]
 
[[Categorie:Democratie| ]]

Versie van 21 nov 2023 13:41

Een vrouw brengt haar stem uit tijdens de Franse presidentsverkiezingen in 2007.

Democratie is een manier waarop je een land kunt besturen. In een democratie heeft het volk het voor het zeggen. Het woord democratie betekent ook letterlijk: heerschappij van het volk. Het is afgeleid van de Griekse woorden demos (volk) en kratos (heerschappij).

Democratie bestaat hoofdzakelijk in twee vormen:

  • Directe democratie (de oudste vorm): het volk kan rechtstreeks meedoen aan het nemen van belangrijke beslissingen.
  • Representatieve democratie: het volk kiest mensen die verstand van politiek hebben om hen te vertegenwoordigen.

Het tegenovergestelde van democratie is dictatuur.

Geschiedenis

Democratie begon al heel lang geleden. De oudst bekende vorm is de Atheense democratie van Clisthenes in de Griekse oudheid (tussen de 6e en 4e eeuw v.Chr.). Het leek nog totaal niet op hoe wij democratie kennen, maar het was een begin. Alle vrije volwassen mannelijke burgers mochten meebeslissen in de politiek, maar vrouwen, slaven, armen en metoiken (dat zijn vreemdelingen en medebewoners) niet.

Tijdens de Verlichting in de 17e en 18e eeuw kwamen steeds meer filosofen tot de conclusie dat er meer mensen, misschien wel iedereen, invloed zou moeten hebben op hoe een land wordt bestuurd. De adel (de koningen voorop), de geestelijken en de rijken dachten te veel aan hun eigen belangen en niet aan het volk, en dat was oneerlijk. De Verlichtingsdenkers haalden inspiratie uit de Atheense democratie en pasten die toe op hun eigen tijd. In plaats van volksvergaderingen stelden zij parlementen voor, waarin vertegenwoordigers van het volk hun belangen zouden behartigen.

De Patriotten in Nederland waren de eerste democratische beweging ter wereld. Zij eisten vanaf ongeveer 1780 inspraak in de benoeming van de stadsbesturen en in sommige steden lukte dat. De Oranje stadhouder Willem V en veel edelen en rijken verzetten zich ertegen, omdat zij de macht voor zichzelf en hun vriendjes wilden houden. In 1787 schoot een Pruisisch leger Willem V te hulp en sloeg de democratische opstand van de Patriotten neer. Later, tijdens de Franse Revolutie, werd weer een tijdje een vorm van democratie ingevoerd, waarbij alle volwassen mannen stemrecht hadden. Napoleon draaide dat echter weer terug.

In de 19e eeuw waren er verschillende nieuwe democratische bewegingen en opstanden, vooral in 1830 en 1848. Onder deze druk werd het kiesrecht in veel Europese landen verder uitgebreid. In de 20e eeuw, vooral na de Eerste Wereldoorlog, werd in bijna alle landen algemeen kiesrecht ingevoerd voor zowel mannen als vrouwen.

Democratie in Nederland

Nederland is een democratie. Maar het is natuurlijk niet mogelijk om de mening van al die 17 miljoen Nederlanders te vragen, iedere keer als er een regel of een wet wordt opgesteld. Daarom gaan elke 4 jaar de Nederlanders die op de dag van de verkiezingen 18 jaar of ouder zijn naar de stembus voor de Tweede Kamerverkiezingen. Die verkiezingen zijn gebaseerd op het principe van 'de meeste stemmen gelden'. De kiezers geven daarmee als het ware toestemming om vier jaar lang anderen namens hen besluiten te laten nemen. Die anderen zijn dus de leden van de Tweede Kamer, die namens hun partij deel uitmaken van het parlement.

Al zijn de afzonderlijke leden lid van een bepaalde partij, zij mogen wél onafhankelijk hun stem uit brengen. Dat heet 'zonder last'. En ook als (een) kamerlid/kamerleden tussentijds het lidmaatschap van een politieke partij opzegt/opzeggen mag/mogen diegene(n) kamerlid blijven. Er wordt dan gesproken van 'Groep...', bijvoorbeeld 'Groep Omtzigt'.

Omdat het in Nederland nooit voorkomt dat een partij de absolute meerderheid krijgt, moet de grootste partij op zoek naar andere partijen die willen meedoen in een coalitie: dat moet dan de regering worden. De andere partijen die daaraan niet meedoen vormen dan de oppositie. De kiezers hebben daar dus geen rechtstreekse invloed op. En als die regering er eenmaal is, gaat ze wetten en regels opstellen. En daarbij wordt ze weer gecontroleerd door de Tweede Kamer.

Door de manier waarop in Nederland de Tweede Kamer wordt gekozen, is het parlement een afspiegeling van wat voor meningen er in Nederland allemaal zijn. De 150 leden van de Tweede Kamer vormen samen dus eigenlijk een soort Nederland in het klein. Dat systeem heet evenredige vertegenwoordiging.

Als je nog geen 18 bent, mag je nog niet stemmen. Dan kan het zijn dat de politiek nog ver van je af staat. Maar dat wil niet zeggen dat jij zelf geen invloed kunt uitoefenen op hoe dingen geregeld zijn. Zo kun je op school lid worden van de leerlingenraad. Of je kunt je aansluiten bij een actiegroep of bij de jongerenafdeling van een politieke partij.

Kijk ook naar de uitleg op de NPO.


Afkomstig van Wikikids , de interactieve Nederlandstalige Internet-encyclopedie voor en door kinderen. "https://wikikids.nl/index.php?title=Democratie&oldid=827205"